0
0 Budownictwo od lat należy do branż, w których dochodzi do największej liczby ciężkich i śmiertelnych wypadków przy pracy. Upadki z wysokości, przysypanie w wykopie, porażenie prądem czy uderzenie spadającym przedmiotem to zagrożenia, z którymi pracownicy stykają się codziennie. Dlatego na wielu budowach, także tych prowadzonych przez mniejsze firmy, coraz częściej pojawia się nadzór BHP na budowie sprawowany przez niezależnego specjalistę. Kiedy jest potrzebny i co realnie zmienia?
W skrócie: za koordynację BHP na budowie odpowiada kierownik budowy, który sporządza też plan BIOZ, gdy wymagają tego przepisy. Każdy pracodawca, także podwykonawca, odpowiada za swoich pracowników. Nadzór BHP to wsparcie: regularne kontrole placu budowy, szkolenia i instruktaże, dokumentacja oraz reagowanie na nieprawidłowości, zanim dojdzie do wypadku.
Kto odpowiada za bezpieczeństwo na budowie?
Na placu budowy odpowiedzialność rozkłada się na kilka osób. Kierownik budowy z mocy Prawa budowlanego koordynuje działania zapewniające przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia podczas robót. Każdy pracodawca, którego pracownicy wykonują prace na budowie, odpowiada za stan BHP wobec swoich ludzi: za szkolenia, badania, środki ochrony i organizację pracy. Gdy na jednym terenie pracują ekipy kilku firm, pracodawcy muszą współpracować, a do koordynacji zwykle wyznacza się jedną osobę.
W praktyce kierownik budowy ma na głowie terminy, dostawy, odbiory i dokumentację techniczną. Zewnętrzny specjalista BHP, który regularnie odwiedza plac budowy, odciąża go w sprawach bezpieczeństwa i patrzy na budowę z innej perspektywy.
Plan BIOZ – kiedy jest wymagany?
Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (plan BIOZ) sporządza kierownik budowy, korzystając z informacji BIOZ przygotowanej przez projektanta. Dokument jest wymagany m.in. wtedy, gdy roboty mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych przy jednoczesnym zatrudnieniu co najmniej 20 pracowników albo gdy planowany zakres prac przekracza 500 osobodni. Plan BIOZ jest też potrzebny, gdy na budowie wykonuje się roboty szczególnie niebezpieczne, takie jak:
- prace grożące upadkiem z wysokości ponad 5 m,
- roboty ziemne w wykopach o głębokości ponad 1,5 m,
- prace w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych,
- montaż i demontaż ciężkich elementów prefabrykowanych,
- roboty z użyciem materiałów wybuchowych lub w pobliżu wody.
Plan BIOZ nie powinien być dokumentem przygotowanym raz i odłożonym na półkę. Gdy zmienia się harmonogram, technologia albo pojawia się nowy podwykonawca, trzeba go zaktualizować i omówić z ekipami.
Co kontroluje specjalista BHP na placu budowy?
| Obszar | Na co zwraca uwagę nadzór |
|---|---|
| Prace na wysokości | Balustrady, zabezpieczenie otworów, szelki i punkty kotwiczenia, orzeczenia lekarskie do pracy na wysokości |
| Rusztowania | Protokoły odbioru, stabilność, pomosty, poręcze, dopuszczenie do użytkowania |
| Wykopy | Umocnienia ścian, bezpieczne zejścia, odległość składowania urobku |
| Elektryka i elektronarzędzia | Stan przewodów, rozdzielnice budowlane, zabezpieczenia |
| Maszyny i transport | Uprawnienia operatorów, strefy niebezpieczne, sygnalizacja |
| Ochrona indywidualna | Kaski, obuwie, kamizelki, rękawice, ochronniki słuchu i ich rzeczywiste używanie |
| Dokumentacja | Szkolenia, instruktaże stanowiskowe, badania, plan BIOZ, instrukcje |
Warto pamiętać, że za pracę na wysokości przepisy uznają pracę na powierzchni wyniesionej co najmniej 1 m nad poziom podłogi lub ziemi. Na budowie dotyczy to więc nie tylko dachów i rusztowań, ale też drabin, podestów i stropów z nieosłoniętymi krawędziami.
Szkolenia na budowie – bez nich nie ma bezpieczeństwa
Pracownicy budowlani to grupa, dla której szkolenia mają szczególne znaczenie. Instruktaż stanowiskowy musi uwzględniać rzeczywiste zadania na danej budowie, a szkolenie okresowe na stanowiskach robotniczych odbywa się co najmniej raz na 3 lata. Przy pracach szczególnie niebezpiecznych szkolenie okresowe powtarza się co roku. Pracodawca ustala listę takich prac w swojej firmie, a przy ich wykonywaniu zapewnia bezpośredni nadzór wyznaczonej osoby i odpowiednie środki zabezpieczające.
Dobry nadzór BHP łączy kontrolę z edukacją. Specjalista nie tylko wskazuje nieprawidłowości, ale też tłumaczy ekipie, dlaczego dane zabezpieczenie jest potrzebne, i prowadzi krótkie instruktaże przed rozpoczęciem nowych etapów prac. Na Śląsku takie usługi świadczy m.in. Pawłowski BHP PPOŻ, który prowadzi nadzór BHP na budowach i obsługuje firmy budowlane oraz remontowe. Wykonawcy z aglomeracji, którzy przed sezonem chcą przeszkolić ekipy, mogą też zamówić szkolenia BHP Siemianowice Śląskie z programem obejmującym m.in. pracę na wysokości, elektronarzędzia i organizację placu budowy.
Kiedy nadzór BHP szczególnie się opłaca?
- gdy na budowie pracuje kilku podwykonawców i trudno zapanować nad koordynacją,
- przy pracach szczególnie niebezpiecznych, np. na dużych wysokościach lub w głębokich wykopach,
- gdy inwestor wymaga udokumentowanego nadzoru BHP w umowie,
- w firmach, które mają za sobą wypadek lub kontrolę zakończoną nakazami.
Najczęstsze pytania
Czy przy małym remoncie też trzeba myśleć o BHP?
Tak. Plan BIOZ może nie być wymagany, ale obowiązki pracodawcy wobec pracowników pozostają te same: szkolenia, badania, środki ochrony i bezpieczna organizacja pracy. Małe remonty to częste miejsce upadków z drabin i porażeń prądem.
Jak często specjalista powinien odwiedzać budowę?
Zależy to od etapu i skali prac. Przy robotach szczególnie niebezpiecznych wizyty bywają cotygodniowe, a nawet codzienne. Na spokojniejszych etapach wystarczają rzadsze kontrole połączone z kontaktem telefonicznym.
Podsumowanie
Bezpieczeństwo na budowie zależy od wielu osób, ale zawsze zaczyna się od dobrej organizacji: aktualnego planu BIOZ, przeszkolonych ekip, sprawnego sprzętu i konsekwentnego egzekwowania zasad. Nadzór BHP nie zastępuje kierownika budowy, tylko go wspiera. Dzięki temu łatwiej dotrzymać terminów bez kosztownych przestojów, wypadków i nakazów inspekcji.
